Web Analytics

See also ebooksgratis.com: no banners, no cookies, totally FREE.

CLASSICISTRANIERI HOME PAGE - YOUTUBE CHANNEL
Privacy Policy Cookie Policy Terms and Conditions
Chojnów - Wikipedia, wolna encyklopedia

Chojnów

Z Wikipedii

Ujednoznacznienie
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Chojnów - wieś w woj. mazowieckim, w pow. piaseczyńskim, w gminie Piaseczno.

Współrzędne: 51°16' N 015°56' EGeografia

Chojnów
Herb
Herb Chojnowa Flaga Chojnowa
Dewiza: Przyjazne miasto
Województwo dolnośląskie
Powiat legnicki
Gmina
 - rodzaj
Chojnów
miejska
Założono XIV wiek
Prawa miejskie 1333
Burmistrz (Burmistrzowie Chojnowa)
Jan Serkies
Powierzchnia 5,32 km²
Położenie 51° 16' N
15° 56' E
Wysokość 170 m n.p.m.
Liczba mieszkańców (2004)
 - liczba ludności
 - gęstość

14 510
2727,4 os./km²
Strefa numeracyjna
(do 2005)
76
Kod pocztowy 59-224 do 59-225
Tablice rejestracyjne DLE
Położenie na mapie Polski
Chojnów
Chojnów
Chojnów
TERC10
(TERYT)
5020209011
Miasta partnerskie Egelsbach Niemcy Niemcy
Commentry Francja Francja
Urząd miejski3
pl. Zamkowy 1
59-225 Chojnów
tel. 76 818-86-77; faks 76 818-75-15
(e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Wiadomości w Wikinews
Strona internetowa miasta

Chojnów (niem. Haynau, daw. Gajewicko) – miasto i gmina w województwie dolnośląskim, w powiecie legnickim, nad rzeką Skorą na zachód od Legnicy. Największe według wielkości i ludności miasto powiatu legnickiego, oraz 27 według ludności miasto województwa dolnośląskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa legnickiego.

Według danych z 30 czerwca 20042, miasto liczyło 14 510 mieszkańców.

Chojnów jest położony średnio 170 m nad poziomem morza. Na wschód od Chojnowa znajdują się Miłkowice.

Pierwsze zapiski historyczne dotyczące Chojnowa pochodzą z roku 1272 (wspomniana wtedy jest osada Haynow). W roku 1288 nazywane jest miastem (civitas) w dokumentach księcia Legnicy Henryka V Grubego. Jednak dopiero w roku 1333 miasto uzyskało prawa miejskie.

Spis treści

[edytuj] Geografia

Chojnów położony jest w środkowo-zachodniej części województwa dolnośląskiego, w zachodniej części powiatu legnickiego. Przez miasto przepływa rzeka Skora, płynąca z zachodu na wschód, oraz rzeka Młynówka wypływająca w okolicach Muzeum Regionalnego i płynąca w kierunku zachodnim. Chojnów ma połączenie z większymi miastami kraju (drogowe i kolejowe) oraz znajdującą się 5 kilometrów na południe od Chojnowa Autostrada A4. Na południe od miasta znajduje się Równina Chojnowska ciągnąca się od okolic Bolesławca do Jawora.

[edytuj] Odległości

Odległości do niektórych miast polskich i zagranicznych:

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z roku 20026, Chojnów ma obszar 5,32 km^(2), w tym:

  • użytki rolne: 41%
  • użytki leśne: 0%

Miasto stanowi 0,71% powierzchni powiatu.

[edytuj] Historia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Chojnowa.
Chojnów dawniej
Chojnów dawniej

Osada powstała przed 1288 i nosiła nazwę "Haynow", prawa miejskie otrzymała w 1333. Od tego czasu miasto zaczęło się szybko rozwijać. Działała szkoła przykościelna oraz komora celna. Miasto zamieszkiwali głównie tkacze, piekarze, szewcy, rzeźnicy. Niedaleko znajdowały się młyny wodne i kamieniołomy.

Miasto przeżyło regres po najeździe husytów, którzy je spustoszyli. Spalone zostało prawie całe centrum i zamek, jednak przywileje książęce szybko pomogły odzyskać dawną świetność. Największy rozkwit Chojnów przeżywał w XVI w., jednak pod koniec wieku dał się zauważyć upadek gospodarczy, do którego przyczyniły się pożary miasta oraz wielka epidemia która pochłonęła wiele ofiar (1613).

W latach 1618-1648 toczyła się wojna trzydziestoletnia, a po kolejnej epidemii miasto prawie całkowicie się wyludniło. Po trzech wojnach w roku 1740 Chojnów trafił pod panowanie Prus. Następny wiek to okres wojen napoleońskich i kilku następnych epidemii. W połowie XIX w. otwarto linię kolejową łączącą Bolesławiec i Legnicę, co dobrze wpłynęło na gospodarkę Chojnowa, rozwinął się też przemysł metalowy, papierniczy i skórzany.

Końcowy okres II wojny światowej nie oszczędził Chojnowa, który znalazł się w strefie działań 1 Frontu Ukraińskiego. W dniu 10 lutego 1945 roku wojska 52 Armii Radzieckiej pod dowództwem generała Korotiewa wyzwoliły Chojnów. W czasie działań bojowych 60 % miasta legło w gruzach.

Powstała też drukarnia. W tym czasie Chojnów zaczął się rozwijać w bardzo szybkim tempie, powstała kanalizacja, sieć gazowa oraz gazeta. Liczba ludności wzrosła dwukrotnie, otwarto nowy szpital (zamknięty w 2000 roku) oraz oczyszczalnię ścieków. Rozwój miasta zahamowały wojny światowe. Miasto, zniszczone w 30%, zostało odbudowane. Po dzień dzisiejszy w rynku znajdują się dawne budynki.

[edytuj] Zabytki

Zobacz więcej w osobnym artykule: Zabytki Chojnowa.
  • Zamek Piastowski – zbudowany w drugiej połowie XIII w. Obecnie Muzeum Regionalne.
  • Kościół pw. św. Piotra i Pawła ("Duży kościół") – zbudowany w XIV w., największy kościół w mieście.
  • Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP ("Mały kościół") – zbudowany w 1911, jeden z najmłodszych zabytków.
  • Baszta Tkaczy – zbudowana w 1400 roku, obecnie siedziba harcerstwa.
  • Dworzec kolejowy – wybudowany sto lat temu, jedyny dworzec w mieście.
  • Pałacyk przy ulicy Piotrowickiej – zabytkowy pałacyk, wybudowany obok drogi na Piotrowice i Bolesławiec.
  • Dawny dom parafialny – najstarszy mieszkalny budynek miasta, dawniej mieściła się tam biblioteka miejska. Bardzo ciekawe wnętrze. Wspaniała architektura (m.in. sklepienia)
  • Kamienica Schrama, dziś tzw. Dom Chemika, projektu Franciszka Paara.

[edytuj] Rynek

Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP
Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP
Centrum Chojnowa
Centrum Chojnowa

Chojnowski rynek nie jest podobny do typowych dolnośląskich miasteczek. Kształtem przypomina trójkąt, a na samym końcu znajduje się kościół św. Piotra i Pawła w Chojnowie, który jest największym budynkiem w rynku. Z dwóch stron znajdują się domy mieszkalne odmalowane na różne kolory. Od strony zachodniej znajduje się parking.

[edytuj] Place i skwery

Zobacz więcej w osobnym artykule: Ulice Chojnowa.
  • Plac Konstytucji 3 Maja - Plac położony między ulicami Jarosława Dąbrowskiego, J. U. Niemcewicza i Tkacką
  • Plac Bolesława Prusa - Mały plac położony na Osiedlu Stanisława Wyspiańskiego
  • Plac Zamkowy - główny plac w mieście, mieszczący się niedaleko Rynku. Znajduje się na niej Zamek oraz Urząd miasta, a od 2006 budynek biblioteki miejskiej.
  • Plac Dworcowy - położony przy dworcu PKP. Znajduje się na nim dworzec PKS, oraz postój taksówek.
  • Plac przy MDK - jeden z większych placów miasta, najczęściej odbywają się na nim imprezy takie jak np. Dni Chojnowa.

[edytuj] Pomniki

  • Pomnik na Placu Dworcowym - wysoki pomnik z fontanną, górna część pomnika została usunięta po II wojnie światowej i jest przechowywana w ogrodzie koło zamku. Obecnie stoi tam tylko fontanna.

Na ul. Chmielnej znajduję się skwer w podżięce ludziom którzy oddali życie za Chojnów.

[edytuj] Mury Miejskie

Mapa śreniowiecznego Chojnowa, z murami miejskimi
Mapa śreniowiecznego Chojnowa, z murami miejskimi

Bezpieczeństwo mieszkańców Chojnowa w średniowieczu zapewniały mury obronne wzniesione w pierwszej połowie XIV w., a wzmiankowane w 1357 r. Tworzywa bazaltowego do budowy murów dostarczyły istniejące w tym czasie kamieniołomy w południowo-wschodniej części miasta. Linia pojedynczego pierścienia wzmocniona była basztami i chroniono głęboką fosą, wypełnioną wodą. Dostęp do miasta strzegły dwie bramy: Górna - Bolesławiecka, Dolna - Legnicka. Ponadto istniały dwie furty pełniące funkcje gospodarcze. Zamek wkomponowany w linię obronną murów, bronił miasto w południowo-zachodnim narożniku. Fortyfikacje Chojnowa poddano w XV w. remontowi, wzmacniając ich obronność przez dobudowanie cylindrycznych występów, umożliwiających obronę flankową. Pomimo to mury obronne nie stanowiły dostatecznej przeszkody dla regularnych wojsk oblegających miasto. Brak odpowiednich funduszy na ich rozbudowę i modernizaję spowodował, że już w XVI w. pełniły one jedynie rolę zabezpieczjącą miasto przed włóczęgami i rabusiami. Uzbrojenie miasta w tym czasie stanowiły 74 hakownice, 5 arkebuzów i 4 żelazne cepy bojowe. Fortyfikacje, które od XVII w. straciły ostateczną swą wartość obronną, uległy rozbiórce w XVIII i XIX w. Po pożarze miasta w 1767 roku pruska komora królewska wydała pozwolenie pogorzelców na rozbiórkę murów do wysokości 4 metrów nad ziemią. W 1768 roku dokonano rozbiórki Bramy Legnickiej, a w XIX w. podobny los spotkał Bramę Bolesławiecką. Zasypaniu uległy również fosy okalajace miasto. Do dnia dzisiejszego zachowały się jedynie bardzo nielicze odcinki dawnego pierścienia murów. W północno- zachodnim narożniku starego miasta możemy oglądać ich najokazalszy fragment, który zachował się w połowie swej pierwotnej wysokości.

[edytuj] Przyroda

Jeziorko niedaleko Dolpakartu
Jeziorko niedaleko Dolpakartu

W mieście znajdują się dwa parki:

  • Park Piastowski - największy w mieście, położony w południowej części miasta między ulicami Jana Kilińskiego i Parkową. W centralnej części parku na Wzgórzu Chemielowym znajduje się obecnie nieużywana wieża ciśnień, na którą dawniej można było wejść i zobaczyć panoramę Chojnowa. Stojąca na górze wieża jest najwyższym punktem w mieście. W parku znajduje się też zniszczony amfiteatr. Od strony zachodniej park graniczy z cmentarzem komunalnym. W północnej części parku znajduje się też boisko sportowe, podzielone na dwie części.
  • Park Śródmiejski - drugi co do wielkości park w Chojnowie. Położony jest on w centrum miasta nad Skorą. Jest dobrym miejscem do wypoczynku, obok Urzędu Miasta w parku znajduje się amfiteatr. Od strony ulicy Wolności znajduje się plac zabaw.

Inne miejsca przyrodnicze:

  • Staw Miejski - położony jest w północnej części miasta niedaleko linii kolejowej. Obecnie jest dobrym miejscem dla wędkarzy. Dawniej na dnie rozłożona była siatka, która pozwalała na pływanie.
  • Morskie Oko - mały okrągły staw, położony w południowej części miasta wśród budynków mieszkaniowych.

[edytuj] Demografia

Ludność Chojnowa
Rok Ludność Rok Ludność
1428 15 1788 2076
1633 500 1801 1314
1657 180 1890 8115
1742 400 2005 14 510

Dane z 30 czerwca 20042:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 14 510 100 7565 52,1 6945 47,9
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
2727,4 1422 1305,5

Według danych z roku 20026, średni dochód na mieszkańca wynosił 1307,58 zł. W województwie dolnośląskim Chojnów zajmuje 27 miejsce na 91.

[edytuj] Sport

Zobacz więcej w osobnym artykule: Chojnowianka Chojnów.

W rozgrywkach piłkarskich Chojnów reprezentuje Klub Sportowy Chojnowianka Chojnów. Klub, rozgrywający swoje mecze na chojnowskim Stadionie Miejskim, występuje w legnickiej klasie okręgowej (awansował do niej w 2003).

[edytuj] Obiekty sportowe

  • Stadion miejski położonym na ulicy Stanisława Małachowskiego , od drugiej ulicy Janusza Kusocińskiego. W mieście znajdują się też dwa boiska przy ulicy Jana Kilińskiego, często organizowane są na nich imprezy takie jak np: Dni Chojnowa.
  • Basen miejski (projektowany). Budynek ma być zadaszony. Znajdować ma się niedaleko hali sportowej, przy Szkole podstawowej nr 4.
  • Hala sportowa - znajduje się przy ulicy Jana Matejki nad rzeką Skorą.
  • Korty tenisowe - dwa, położone przy stadionie.
  • Boisko o sztucznej nawierzchni (kauczuk) przy gimnazjum nr.1 im. Jana Pawłą II.
  • Boisko o sztucznej nawierzchni (trawa) przy gimnazjum nr.2 z oświetleniem.
  • Boisko o sztucznej nawierzchni (trawa) przy Stadionie Miejskim z oświetleniem.

[edytuj] Gospodarka

Kaplica na cmentarzu
Kaplica na cmentarzu

Gałęzie przemysłu dominujące w Chojnowie to: maszynowy, papierniczy, spożywczy i odzieżowy.

Największe przedsiębiorstwa w mieście:

  • Agromet-Dolzamet – producent łańcuchów
  • Kartol – producent opakowań, blachy
  • Apis - producent tektury i opakowań kartonowych

Mniejsze firmy:

  • Magrotex – maszyny rolnicze
  • Höcker – urządzenia przemysłu mięsnego: haki, noże
  • Mlekosmak – mleczarnia
  • Tartak – tartak
  • Dany – odzież dziecięca
  • UNIFOT - zakład poligraficzny drukarnia
  • Matal-Cart - Prodcent wózków specjalistycznych

W Chojnowie istnieje także podstrefa Legnickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

[edytuj] Handel

Sklepy sieci:

W mieście znajduje się Targowisko miejskie, położone na ulicy Grodzkiej, nad brzegiem Skory. Większość sklepów to małe miejskie, albo osiedlowe sklepiki.

[edytuj] Stacje paliw

  • Madzbi - ul. Legnicka
  • Chojnówka - ul. Fabryczna 1
  • Stacja Paliw- ul. Lubińska

Nieczynne stacje paliw

  • Doltrans - obecnie Chojnówka
  • CPN - ul. Legnicka

[edytuj] Opieka zdrowotna

Do 2000 roku w Chojnowie działał szpital na końcu ulicy Szpitalnej, który został wybudowany w XIX w. Obecnie działa tu zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy "Niebieski Parasol". Przy ulicy Legnickiej funkcjonuje Przychodnia Rejonowa i Ośrodek zdrowia, a przy ulicy Fabrycznej razem ze Strażą Pożarną Pogotowie Ratunkowe, które dawniej znajdowało się przy ulicy Szpitalnej (obecnie w tamtym budynku znajduje się Laboratorium oraz Apteka). Również przy ulicy Okrzei powstał nowy NZOZ ZDROWO.

[edytuj] Komunikacja

[edytuj] Komunikacja lotnicza

Najbliższe porty lotnicze to (oddalony 70 km od Chojnowa): Wrocław-Strachowice (międzynarodowy, oddalony o 100 km.) Zielona Góra-Babimost i Poznań-Ławica (międzynarodowy, oddalony o 140 km.). Spośród lotnisk regionalnych komunikację zapewnia, znajdujące się w Lubinie, lotnisko sportowe oraz nieużywane lotniska w Legnicy i Krzywej.

[edytuj] Komunikacja kolejowa

Zobacz więcej w osobnym artykule: Chojnów (stacja kolejowa).

Linia kolejowa z Legnicy do Bolesławca przez Chojnów została zbudowana w 1845 roku. Budynek obecnego dworca w Chojnowie wybudowano w 1909 roku. Początkowo stacja nosiła nazwę Haynau, w 1945 roku Gajewicko, a potem już Chojnów. Obecnie stacja posiada dwa perony i przejście podziemne, które są obecnie remontowane.

[edytuj] Komunikacja autobusowa

W mieście znajduje się jeden dworzec PKS przy placu Dworcowym, posiada siedem niezadaszonych peronów. Miasto posiada też zajezdnię autobusową znajdującą się przy ulicy Legnickiej, należącą do PKS Lubin. W Chojnowie nie ma komunikacji miejskiej. Częstym transportem do Legnicy są busy, których stację znajdują się na dworcu PKS.

[edytuj] Komunikacja samochodowa

Zobacz więcej w osobnym artykule: Ulice Chojnowa.

Najłatwiej do Chojnowa i pobliskich miejscowości można dostać się samochodem. Chojnów posiada bardzo dobre położenie, 2 kilometry od autostrady A4, na drodze prowadzącej z Prochowic do Zgorzelca i dalej do Niemiec. Miasto posiada też obwodnicę na południu (ulica Parkowa), omijającą miasto.

[edytuj] Mosty

Miasto posiada sześć mostów nad rzeką Skorą i jeden nad rzeką Młynówką:

  • Most na ulicy Parkowej, znajduje się tuż przy zakręcie na ulicę Złotoryjską, największy i najszerszy most nad tą rzeką, niedaleko znajduje się też most nad Młynówką.
  • Most na ulicy Złotoryjskiej, nieużywany i nieprzejezdny most, obecnie zamknięty dla ruchu. Znajduje się przy zakręcie na ulicę Parkową. Niedługo będzie remontowany.
  • Most na ulicy Wolności (Biały most), najstarszy most łączący Stare Miasto z Nowym Miastem. Dawniej drewniany, obecnie betonowy, pomalowany na biało.
  • Kładka na ulicy Grodzkiej, przejście dla pieszych, łączące Targowisko miejskie z okolicami Szkoły podstawowej nr 4.
  • Most na ulicy Brzozowej (Złamany most, kładka), położony jest niedaleko wodospadu, most jest zagięty, dlatego nazywany jest złamanym mostem. Przejście dla pieszych. Brak możliwości przejazdu samochodem.
  • Most na ulicy Legnickiej, położony jest niedaleko "złamanego mostu" na drodze prowadzącej do Legnicy. Tak jak most na ulicy Parkowej, jest jednym z głównych w mieście.

[edytuj] Osiedla

[edytuj] Urzędy

Ratusz
Ratusz
  • Urząd Miasta – pl. Zamkowy 1
  • Urząd Gminy – ul. Fabryczna 1
  • Urząd Stanu Cywilnego – ul. Jana Kilińskiego
  • Urząd Pracy – ul. Chmielna
  • Urząd Pocztowy 1 – ul. Jarosława Dąbrowskiego
  • Urząd Pocztowy 2 – ul. Władysława Sikorskiego

[edytuj] Kultura

Miejski Dom Kultury
Miejski Dom Kultury
  • Jednym z miejsc kulturalnych w Chojnowie jest Miejski Dom Kultury (MDK), w którym znajduje się kino, oprócz tego zajmuje się organizacją różnego typu imprez: festyny, przeglądy, wystawy, konkursy. Posiada również hol wystawowy.
  • Warto też odwiedzić Muzeum Regionalne mieszczące się w Zamku Piastowskim. Można zobaczyć tam często zmieniające się wystawy oraz stałe prace takie jak: sgraffita z dworu Schellendorfów z Zagrodna, historię Chojnowa, broń białą i palną oraz stroje rycerzy, dawne ślusarstwo i kowalstwo, lapidarium w podziemiach zamku, kolekcje kafli, relikty zamkowe, oraz ogród przy Zamku.
  • Obok Muzeum znajduje się Biblioteka Miejska oraz jej filie w Chojnowie oraz w pobliskich wioskach.
  • Filia Biblioteki w Chojnowie znajduje się przy ulicy Władysława Sikorskiego.
  • W parku śródmiejskim, niedaleko Urzędu Miasta położony jest amfiteatr. Drugi znajduję się w Parku Piastowskim.

[edytuj] Dni Chojnowa

Dni Chojnowa to coroczna główna impreza miasta Chojnowa. Odbywa się najczęściej w rynku. Towarzyszą jej koncerty zespołów oraz pokaz tkactwa artystycznego.

[edytuj] Media

  • Gazeta Chojnowska - wydawana od 1992 roku gazeta. Na początku jako miesięcznik, potem jako tygodnik, a obecnie jako dwutygodnik. Siedziba mieści się w urzędzie miasta. Nakład 900 egz.
  • Gazeta Gminy Chojnów - oficjalna gazeta gminy Chojnów.Druk UNIFOT Chojnów. Nakład 650 egz.
  • Haynauer Stadblatt - dawna gazeta Chojnowa.

[edytuj] Symbole miasta

Zobacz więcej w osobnych artykułach: Herb Chojnowa, Flaga Chojnowa.

[edytuj] Edukacja

Zobacz więcej w osobnym artykule: Edukacja w Chojnowie.
  • Przedszkole Nr 1, ul. Wojska Polskiego 18
  • Przedszkole Nr 3, ul. Ignacego Krasickiego 2
  • Szkoła Podstawowa Nr 3, im. Marii Konopnickiej ul. Tadeusza Kościuszki 30
  • Szkoła Podstawowa Nr 4, im. Janusza Korczaka ul. Jana Kilińskiego 24
  • Gimnazjum Nr 1, im. Jana Pawła II pl. Władysława Reymonta 1
  • Gimnazjum Nr 2, im. Mikołaja Kopernika ul. Stanisława Konarskiego 4

[edytuj] Partnerstwo

Miasto Kraj Data podpisania umowy
  Egelsbach Niemcy Niemcy 11. 6. 2005
  Commentry Francja Francja 3. 5. 2006

[edytuj] Znani Chojnowianie

[edytuj] Znani mieszkańcy

[edytuj] Sąsiednie gminy

Chojnów (wiejska)

[edytuj] Bibliografia

  1. Henryk Szoka. Opowieści o Chojnowie. Legnica 1987.
  2. Dolnośląskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, Towarzystwo Miłośników Chojnowa. Chojnów i okolice. Wrocław 1986.

[edytuj] Linki zewnętrzne

Static Wikipedia (no images)

aa - ab - af - ak - als - am - an - ang - ar - arc - as - ast - av - ay - az - ba - bar - bat_smg - bcl - be - be_x_old - bg - bh - bi - bm - bn - bo - bpy - br - bs - bug - bxr - ca - cbk_zam - cdo - ce - ceb - ch - cho - chr - chy - co - cr - crh - cs - csb - cu - cv - cy - da - de - diq - dsb - dv - dz - ee - el - eml - en - eo - es - et - eu - ext - fa - ff - fi - fiu_vro - fj - fo - fr - frp - fur - fy - ga - gan - gd - gl - glk - gn - got - gu - gv - ha - hak - haw - he - hi - hif - ho - hr - hsb - ht - hu - hy - hz - ia - id - ie - ig - ii - ik - ilo - io - is - it - iu - ja - jbo - jv - ka - kaa - kab - kg - ki - kj - kk - kl - km - kn - ko - kr - ks - ksh - ku - kv - kw - ky - la - lad - lb - lbe - lg - li - lij - lmo - ln - lo - lt - lv - map_bms - mdf - mg - mh - mi - mk - ml - mn - mo - mr - mt - mus - my - myv - mzn - na - nah - nap - nds - nds_nl - ne - new - ng - nl - nn - no - nov - nrm - nv - ny - oc - om - or - os - pa - pag - pam - pap - pdc - pi - pih - pl - pms - ps - pt - qu - quality - rm - rmy - rn - ro - roa_rup - roa_tara - ru - rw - sa - sah - sc - scn - sco - sd - se - sg - sh - si - simple - sk - sl - sm - sn - so - sr - srn - ss - st - stq - su - sv - sw - szl - ta - te - tet - tg - th - ti - tk - tl - tlh - tn - to - tpi - tr - ts - tt - tum - tw - ty - udm - ug - uk - ur - uz - ve - vec - vi - vls - vo - wa - war - wo - wuu - xal - xh - yi - yo - za - zea - zh - zh_classical - zh_min_nan - zh_yue - zu -

Static Wikipedia 2007 (no images)

aa - ab - af - ak - als - am - an - ang - ar - arc - as - ast - av - ay - az - ba - bar - bat_smg - bcl - be - be_x_old - bg - bh - bi - bm - bn - bo - bpy - br - bs - bug - bxr - ca - cbk_zam - cdo - ce - ceb - ch - cho - chr - chy - co - cr - crh - cs - csb - cu - cv - cy - da - de - diq - dsb - dv - dz - ee - el - eml - en - eo - es - et - eu - ext - fa - ff - fi - fiu_vro - fj - fo - fr - frp - fur - fy - ga - gan - gd - gl - glk - gn - got - gu - gv - ha - hak - haw - he - hi - hif - ho - hr - hsb - ht - hu - hy - hz - ia - id - ie - ig - ii - ik - ilo - io - is - it - iu - ja - jbo - jv - ka - kaa - kab - kg - ki - kj - kk - kl - km - kn - ko - kr - ks - ksh - ku - kv - kw - ky - la - lad - lb - lbe - lg - li - lij - lmo - ln - lo - lt - lv - map_bms - mdf - mg - mh - mi - mk - ml - mn - mo - mr - mt - mus - my - myv - mzn - na - nah - nap - nds - nds_nl - ne - new - ng - nl - nn - no - nov - nrm - nv - ny - oc - om - or - os - pa - pag - pam - pap - pdc - pi - pih - pl - pms - ps - pt - qu - quality - rm - rmy - rn - ro - roa_rup - roa_tara - ru - rw - sa - sah - sc - scn - sco - sd - se - sg - sh - si - simple - sk - sl - sm - sn - so - sr - srn - ss - st - stq - su - sv - sw - szl - ta - te - tet - tg - th - ti - tk - tl - tlh - tn - to - tpi - tr - ts - tt - tum - tw - ty - udm - ug - uk - ur - uz - ve - vec - vi - vls - vo - wa - war - wo - wuu - xal - xh - yi - yo - za - zea - zh - zh_classical - zh_min_nan - zh_yue - zu -

Static Wikipedia 2006 (no images)

aa - ab - af - ak - als - am - an - ang - ar - arc - as - ast - av - ay - az - ba - bar - bat_smg - bcl - be - be_x_old - bg - bh - bi - bm - bn - bo - bpy - br - bs - bug - bxr - ca - cbk_zam - cdo - ce - ceb - ch - cho - chr - chy - co - cr - crh - cs - csb - cu - cv - cy - da - de - diq - dsb - dv - dz - ee - el - eml - eo - es - et - eu - ext - fa - ff - fi - fiu_vro - fj - fo - fr - frp - fur - fy - ga - gan - gd - gl - glk - gn - got - gu - gv - ha - hak - haw - he - hi - hif - ho - hr - hsb - ht - hu - hy - hz - ia - id - ie - ig - ii - ik - ilo - io - is - it - iu - ja - jbo - jv - ka - kaa - kab - kg - ki - kj - kk - kl - km - kn - ko - kr - ks - ksh - ku - kv - kw - ky - la - lad - lb - lbe - lg - li - lij - lmo - ln - lo - lt - lv - map_bms - mdf - mg - mh - mi - mk - ml - mn - mo - mr - mt - mus - my - myv - mzn - na - nah - nap - nds - nds_nl - ne - new - ng - nl - nn - no - nov - nrm - nv - ny - oc - om - or - os - pa - pag - pam - pap - pdc - pi - pih - pl - pms - ps - pt - qu - quality - rm - rmy - rn - ro - roa_rup - roa_tara - ru - rw - sa - sah - sc - scn - sco - sd - se - sg - sh - si - simple - sk - sl - sm - sn - so - sr - srn - ss - st - stq - su - sv - sw - szl - ta - te - tet - tg - th - ti - tk - tl - tlh - tn - to - tpi - tr - ts - tt - tum - tw - ty - udm - ug - uk - ur - uz - ve - vec - vi - vls - vo - wa - war - wo - wuu - xal - xh - yi - yo - za - zea - zh - zh_classical - zh_min_nan - zh_yue - zu

Static Wikipedia February 2008 (no images)

aa - ab - af - ak - als - am - an - ang - ar - arc - as - ast - av - ay - az - ba - bar - bat_smg - bcl - be - be_x_old - bg - bh - bi - bm - bn - bo - bpy - br - bs - bug - bxr - ca - cbk_zam - cdo - ce - ceb - ch - cho - chr - chy - co - cr - crh - cs - csb - cu - cv - cy - da - de - diq - dsb - dv - dz - ee - el - eml - en - eo - es - et - eu - ext - fa - ff - fi - fiu_vro - fj - fo - fr - frp - fur - fy - ga - gan - gd - gl - glk - gn - got - gu - gv - ha - hak - haw - he - hi - hif - ho - hr - hsb - ht - hu - hy - hz - ia - id - ie - ig - ii - ik - ilo - io - is - it - iu - ja - jbo - jv - ka - kaa - kab - kg - ki - kj - kk - kl - km - kn - ko - kr - ks - ksh - ku - kv - kw - ky - la - lad - lb - lbe - lg - li - lij - lmo - ln - lo - lt - lv - map_bms - mdf - mg - mh - mi - mk - ml - mn - mo - mr - mt - mus - my - myv - mzn - na - nah - nap - nds - nds_nl - ne - new - ng - nl - nn - no - nov - nrm - nv - ny - oc - om - or - os - pa - pag - pam - pap - pdc - pi - pih - pl - pms - ps - pt - qu - quality - rm - rmy - rn - ro - roa_rup - roa_tara - ru - rw - sa - sah - sc - scn - sco - sd - se - sg - sh - si - simple - sk - sl - sm - sn - so - sr - srn - ss - st - stq - su - sv - sw - szl - ta - te - tet - tg - th - ti - tk - tl - tlh - tn - to - tpi - tr - ts - tt - tum - tw - ty - udm - ug - uk - ur - uz - ve - vec - vi - vls - vo - wa - war - wo - wuu - xal - xh - yi - yo - za - zea - zh - zh_classical - zh_min_nan - zh_yue - zu